Spacer z psem jest – a przynajmniej powinien być – jednym z podstawowych obowiązków każdego opiekuna. Często dzielimy go również z dziećmi. Zanim jednak wyślemy dziecko na samodzielny spacer z czworonogiem, warto zastanowić się, czy oboje są na to gotowi. Spacer z psem to nie tylko wyjście, aby zwierzę mogło załatwić swoje potrzeby fizjologiczne. To także konieczność radzenia sobie z nieprzewidzianymi sytuacjami, kontaktami z innymi psami, dbania o bezpieczeństwo oraz sprzątania po swoim pupilu.
Tekst: Mamazpsem – Małgorzata Bieniek behawiorystka zwierząt, zoopsycholog.
Specjalizuje się w relacji pies-dziecko. Edukuje i pomaga rodzicom przygotować psa na pojawienie się dziecka
oraz zadbać o ich bezpieczną relację. www.mamazpsem.pl, Instagram: @mamazpsem_
Dlaczego samodzielny spacer może być wyzwaniem
Nawet najlepiej ułożony pies pozostaje zwierzęciem, które może się przestraszyć czy wyzwolić naturalne instynkty. Pies może pobiec za kotem, przestraszyć się nagłego huku czy zostać zaatakowanym przez innego psa. Takie sytuacje zdarzają się również dorosłym opiekunom i nie zawsze są łatwe do opanowania. Jeśli jednak w podobnym momencie opiekunem zwierzęcia jest dziecko, konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze. Młody opiekun często nie ma jeszcze wystarczającego doświadczenia ani umiejętności, by zapanować nad psem, który nagle pociągnie smycz, wystraszy się lub skoczy na przechodnia. Nie chodzi wyłącznie o siłę fizyczną. Dziecko dopiero uczy się przewidywania zagrożeń, szybkiego podejmowania decyzji i działania pod presją. W stresującej sytuacji może po prostu nie wiedzieć, jak właściwie zareagować.
To nie tylko kwestia wieku
Rodzice często zastanawiają się, od jakiego wieku dziecko może samodzielnie wyprowadzać psa. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Uważam jednak, że dzieci przed ukończeniem 10. roku życia nie powinny samodzielnie wychodzić z psem. Nawet po osiągnięciu tego wieku nie każdy młody człowiek będzie gotowy na przejęcie takiej odpowiedzialności.
Liczy się przede wszystkim dojrzałość emocjonalna, odpowiedzialność, umiejętność przewidywania sytuacji i konsekwencji własnych działań. Istotne jest także, żeby dziecko znało potrzeby psa i potrafiło nad nim zapanować. Równie ważny jest charakter psa oraz jego wcześniejsze doświadczenia.
Należy również upewnić się, że młody człowiek rozumie, że pies na spacerze nie zaspokaja jedynie potrzeb fizjologicznych, ale także powinien mieć możliwość węszenia i eksplorowania otoczenia. Nie zliczę ile razy widziałam dziecko z małym psem na smyczy automatycznej, które ciągnęło zwierzaka, gdy tylko ten zatrzymał się na chwile przy kępce trawy. Często psy prowadzone przez dzieci są niemal ciągnięte po chodniku albo szarpane jak pluszaki. Nie sądzę, żeby było to spowodowane brakiem empatii, lecz właśnie brakiem wiedzy na temat potrzeb psa i sposobu obchodzenia się z czworonogiem na spacerze. Jednocześnie trzeba pamiętać, że nawet bardzo odpowiedzialne dziecko nie ma wpływu na zachowanie obcych ludzi czy innych zwierząt.
Czy wielkość psa ma znaczenie
Nierzadko można spotkać dzieci spacerujące z psami małych ras. Łatwo założyć, że skoro pies waży zaledwie kilka kilogramów, spacer będzie całkowicie bezpieczny. Niestety rozmiar psa nie daje takiej gwarancji. Nawet niewielki pies może nagle szarpnąć smyczą albo wyrwać ją z ręki dziecka. Nie można też zapominać o zagrożeniu ze strony większych, obcych psów. Wielu moich dorosłych klientów ma traumę po ataku na ich małego psa. Nietrudno wyobrazić sobie, jakie piętno na psychice dziecka może odcisnąć taka sytuacja.
Odpowiedzialność zawsze spoczywa na dorosłych
Warto pamiętać, że nawet jeśli to dziecko trzyma smycz, odpowiedzialność za zachowanie psa nadal ponosi osoba dorosła. Jeżeli zwierzę kogoś przestraszy, przewróci przechodnia, spowoduje kolizję z rowerzystą lub wyrządzi inną szkodę, konsekwencje prawne i finansowe obciążają dorosłego opiekuna psa.
Kiedy można rozważyć samodzielne spacery
Najlepiej nie traktować spacerów z psem jako nagłego momentu przekazania odpowiedzialności dziecku. To powinien być naturalny kolejny etap budowania relacji między dzieckiem a psem. Warto zacząć od wspólnych spacerów – dorosły, dziecko i pies. Należy stopniowo przekazywać dziecku wiedzę o zachowaniu psa, uczyć zasad bezpiecznego spacerowania i pokazywać, jak reagować w różnych sytuacjach. Dzieci najlepiej uczą się, biorąc przykład z dorosłych. Własna praktyka pod okiem mamy czy taty nauczy je więcej niż samotne stawianie czoła trudnym sytuacjom. Dlatego najlepiej oceniać gotowość dziecka po wspólnych doświadczeniach podczas spacerów.
Ważna jest też okolica, po której dziecko porusza się z psem. Spokojne osiedle lub ścieżka poza miastem będą znacznie bezpieczniejsze niż ruchliwe centrum. Im mniejsze ryzyko spotkania nieznanych psów, intensywnego ruchu ulicznego czy dużych skupisk ludzi, tym łatwiej zadbać o bezpieczeństwo.
Czy dziecko może samodzielnie wyprowadzać psa? Od czego zależy gotowość?
Spacer to też obowiązki
Wyjście z psem nie kończy się w chwili, gdy zwierzę załatwi swoje potrzeby fizjologiczne. Równie ważnym obowiązkiem jest sprzątanie po swoim pupilu. Dzieci obserwują przede wszystkim dorosłych. Jeśli widzą, że rodzice zawsze sprzątają, traktują to jako coś oczywistego. Jeżeli natomiast słyszą wymówki, uczą się, że zasady obowiązują tylko wtedy, gdy ktoś patrzy. Dochodzi też kwestia higieny. Trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie, czy na pewno mniejsze dziecko potrafi to zrobić bez pobrudzenia rąk? To także umiejętność, której trzeba spokojnie nauczyć dziecko.
Jesień i zima nie zwalniają z obowiązków
Jesienią opadłe liście skutecznie maskują psie odchody. Zimą podobną rolę odgrywa śnieg. Łatwo pomyśleć, że nikt nie zauważy psiej kupy. Niestety pora roku nie sprawia, że odchody znikają. Pod warstwą liści czy śniegu nadal pozostają źródłem bakterii i pasożytów. Gdy śnieg stopnieje lub liście zostaną uprzątnięte, problem wraca ze zdwojoną siłą. Wiosenne chodniki i trawniki są najlepszym dowodem na to, jak wiele osób uznało jesień i zimę za sezon bez obowiązku sprzątania. A jesienne deszcze czy roztapiający się śnieg sprzyjają przenikaniu zanieczyszczeń do gleby i środowiska, co ma negatywny wpływ na jakość naszego życia.
To również kwestia zwykłego szacunku wobec innych mieszkańców. Z tych samych terenów korzystają dzieci, osoby starsze, biegacze czy właściciele innych psów. Nikt nie chce wracać do domu z zabrudzonym butem lub psimi łapami wymagającymi kąpieli po każdym spacerze.
Dzieci uczą się odpowiedzialności od dorosłych
Jeżeli chcemy wychować młodego opiekuna zwierząt, nie wystarczy nauczyć go trzymania smyczy. Powinniśmy pokazać, że odpowiedzialność oznacza przewidywanie zagrożeń, dbanie o bezpieczeństwo psa i innych ludzi oraz wykonywanie nawet tych obowiązków, które nie należą do najprzyjemniejszych.
Samodzielny spacer z psem nie powinien być wyznaczany przez konkretny wiek, lecz powinien być efektem stopniowo zdobywanego doświadczenia i gotowości dziecka. A sprzątanie po swoim psie – niezależnie od pory roku – jest jednym z najprostszych sposobów pokazania, że bycie opiekunem oznacza troskę nie tylko o własnego pupila, ale również o wspólną przestrzeń.